Chiều muộn

        Truyện ngắn của Bùi Văn Thành

         Những năm gần đây nhờ chính sách đổi mới, kinh tế phát triển người người giàu lên, nhà nhà giàu lên, nhà cao tầng cứ mọc lên như nấm sau mưa. Con trai ông Hán, nhờ nghề lái xe khách đường dài, làm ăn khấm khá, mua đất làm nhà ba tầng ở phố mới. Gọi là phố mới nhưng thực ra vẫn là một khu dân cư của xã, chẳng qua nó nằm ven đường quốc lộ, gần trường học lại là nơi trung tâm. Từ ngày phố mới có nhiều nhà tầng có nhiều cư dân đến ở, không khí vui hẳn lên. Do lái xe đường trường, thường xuyên vắng nhà, nên ông Hán phải ra trông nhà, trông cháu. Những ngày đầu ông thấy gò bó, có hôm từ sáng đến tối chẳng có việc gì làm, chán uống nước lại xem vô tuyến, chân tay là cứ buồn cả lên. Cũng phải thôi vì khi ở trong quê, sáng nào ngày nào ông cũng ra vườn khi thì cuốc đất khi thì nhổ cỏ, tưới cây lúc rảnh rỗi là mấy ông hàng xóm sang chơi, đủ thứ chuyện được lôi ra. Ra đây gói gọn trong mấy gian nhà, ông cảm thấy khó chịu là phải. Tuổi già có ngủ được mấy, gà gáy canh hai là không ngủ nữa rồi, nằm giường thật nhưng mắt cứ thao láo ra, hết nghe chuyện này lại nghĩ chuyện khác. Nhưng ông cứ phải nằm im chỉ sợ mấy đứa cháu ông thức giấc.

 (Xem tiếp)

Hoa tường vi vẫn nở

                            Truyện ngắn của Nguyễn Văn Lạc

         Mặt trời đang chầm chậm tụt xuống sau dãy núi đã ngả màu tím sẫm. Những tia nắng cuối cùng yếu ớt, xoè lên chỉ đủ nhuộm vàng phần dưới của những đám mây vón cục lững lờ trôi về nơi vô định. ở đầu hồi ngôi nhà cấp bốn lợp ngói cũ kỹ, một ông già mặc may ô ba lỗ màu xanh nhạt, quần ta kẻ sọc ngồi bó gối trên chiếc chõng tre, đặt dưới bóng cây nhãn cổ thụ sum suê, lúc lỉu những chùm quả nặng trĩu vàng sậm, tay phe phẩy cái quạt mo cau được nén phẳng và cắt khéo. Vẻ thư thái nhàn hạ.

 (Xem tiếp)

Đức Thịnh

     Trăng nghiêng

Cầu treo bắc ngang dòng suối

Dập dềnh theo bước chân em

Địu củi trên lưng nặng trĩu

Mồ hôi ướt đẫm vai mềm

Hôm nay đi nương về muộn

Trăng soi cho em dọc đường

Trên cầu trăng như nhảy múa

Dưới dòng nước sáng như gương

Qua cầu em ra suối tắm

Váy em quấn chặt trên đầu

Trăng giờ… sao nghiêng nghiêng thế ?

Không như lúc ở trên cầu !

  (Xem tiếp)

Phát huy vai trò, vị thế của Hội chữ thập đỏ Phú Thọ trong đời sống xã hội

PV: Thưa ông Quách Đức Hùng - Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ tỉnh Phú Thọ. Được biết nhiệm kỳ Đại hội V vừa qua, Hội Chữ thập đỏ Phú Thọ đã đạt được những kết quả rất tích cực, đạt trên 95 tỷ đồng tổng giá trị các hoạt động nhân đạo từ thiện. Xin ông vui lòng cho bạn đọc Tạp chí Đất Tổ biết Chữ thập đỏ Phú Thọ đã làm gì và làm như thế nào để có được thành tích đó?

Ông Quách Đức Hùng: Như chị đã biết, nhiệm kỳ vừa qua, các cấp Hội Chữ thập đỏ (CTĐ) trong tỉnh đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận. 95 tỷ đồng là con số đặc biệt ấn tượng, lần đầu tiên xuất hiện trong 42 năm phát triển và trưởng thành của Hội. Để có được kết quả đó, Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Thường trực tỉnh Hội đã tổ chức và triển khai đồng bộ các hoạt động mang tính chủ động, tích cực và bền vững. Điều đó được thể hiện:

 (Xem tiếp)

Văn học nghệ thuật Phú Thọ trong việc gìn giữ phát huy sắc thái văn hóa vùng đất Tổ

                                                               Nguyễn Thị Hồng Chính

       Trong tham luận “Sắc thái Thơ các vùng kinh đô”, Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương, Bộ Trưởng Bộ VH-TT, Tổng Thư ký Hội Nhà văn Việt Nam đã viết “… vượt qua sức nặng của thời gian, sẽ để lại cho đất nước cái đáng giá nhất là tài sản văn hóa của nó, đó chính là những cọc tiêu chống chọi dòng nước lũ của sự quên lãng, định hướng cho dân tộc không ngừng đi tới…; giữ gìn vẻ đẹp văn hóa… là trách nhiệm của mọi người Việt Nam, trong đó có cả người cầm bút, như bảo vệ nguồn gien cao quý của giống nòi”. Điều đó thêm một lần nữa, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm khẳng định văn hóa là vĩnh cửu, tồn tại mãi mãi với thời gian và đó là linh hồn của dân tộc Việt. Mỗi người dân Việt đều phải có trách nhiệm gìn giữ vốn di sản quý giá đó và văn nghệ sỹ luôn là những chiến sỹ tiên phong trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

 Văn hóa Việt Nam đa dạng và phong phú bởi đó là văn hóa dân tộc thống nhất trên cơ sở đa sắc thái văn hóa tộc người, được thể hiện ở các đặc trưng như: tính cộng đồng của 54 dân tộc anh em; địa hình khí hậu, sự phân bố dân tộc, dân cư và lịch sử hàng nghìn năm của người Việt đã làm nên bản sắc văn hóa ở mỗi vùng miền. Nghị quyết Trung ương V (khóa VIII) đã đề ra “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” không chỉ là để lưu giữ, bảo tồn phát huy sắc thái văn hóa vùng miền của Việt Nam mà còn để giới thiệu, quảng bá với thế giới về một Việt Nam có nền văn hóa lâu đời, đặc sắc và phong phú. Văn học nghệ thuật - một lĩnh vực đặc biệt tinh tế của văn hóa đã góp phần làm tốt nhiệm vụ đó. Cùng với tiến trình lịch sử của dân tộc, văn học nghệ thuật đã phản ánh đời sống, địa lý, tín ngưỡng, tôn giáo, ngôn ngữ của từng thời đại, từng vùng miền thông qua tác phẩm văn học dân gian - văn học viết và các loại hình nghệ thuật truyền thống, nghệ thuật đương đại.

Phú Thọ là vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử và văn hóa. Với vị trí là trung tâm sinh tụ của người Việt Cổ - nơi ra đời của Nhà nước Văn Lang - kinh đô đầu tiên của buổi bình minh lịch sử. Nơi đây, kho tàng văn hóa truyền thống vô cùng phong phú với văn hóa vật thể và phi vật thể. Đó là các di tích lịch sử văn hóa, mà đặc trưng nhất là quần thể Khu Di tích lịch sử quốc gia Đền Hùng; những lễ hội truyền thống, diễn xướng dân gian, hèm tục, tập quán, văn nghệ dân gian, truyện kể, thơ ca và đặc sắc hơn là kho tàng trí thức dân gian phong phú về mỹ thuật, nghề thủ công, y học, ẩm thực… lễ hội truyền thống Phú Thọ chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh vùng đất Tổ với tổng số gần 100 lễ hội, trong đó có 47 lễ hội thường xuyên. Phú Thọ còn là cái nôi của nền văn nghệ cách mạng thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp – nơi ra đời của Hội Văn nghệ Việt Nam, nơi đây những tác phẩm VHNT bất hủ của những nhà văn, nhà thơ, nhạc sỹ, họa sỹ, nghệ sỹ như: Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Xuân Diệu, Ngô Tất Tố, Thế Lữ, Văn Cao, Đỗ Nhuận, Tô Ngọc Vân, Lương Xuân Nhị. Những tác phẩm viết về đất và người Phú Thọ cũng đã ra đời như: Trường ca sông Lô (Văn Cao), Du kích Sông Thao (Đỗ Nhuận), Bên bờ sông Lô (Nguyễn Đình Thi), Bà bủ, Bầm ơi (Tố Hữu)…

Xác định được tầm quan trọng của văn học nghệ thuật trong sự phát huy, bảo tồn, lưu giữ sắc thái văn hóa Đất Tổ cội nguồn dân tộc Việt, tỉnh Phú Thọ đã luôn quan tâm, định hướng, tạo điều kiện thuận lợi để văn nghệ sỹ sáng tạo tác phẩm. Những tác phẩm văn học nghệ thuật dù lấy cảm hứng chủ đạo là lịch sử, là vùng đất linh thiêng, là cội nguồn dân tộc với con Lạc, cháu Hồng… hay lấy cảm hứng từ cuộc sống thời kỳ đổi mới đi chăng nữa thì cũng đều mang đậm những sắc thái văn hóa vùng đất Tổ. Chính vì thế, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều văn bản tạo cơ chế cho sự nghiệp văn học nghệ thuật phát triển như: Giải thưởng Hùng Vương và giải thưởng 5 năm về VHNT, Giải thưởng văn học nghệ thuật hàng năm, Đề án phát triển VHNT Phú Thọ, thành lập các Hội VHNT cấp huyện, tách Tạp chí Văn nghệ Đất Tổ thành cơ quan báo chí độc lập trực thuộc Hội, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về tiếp tục phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới…

Trong nhiều năm qua, văn học nghệ thuật Phú Thọ đã không ngừng truyền tải, lưu giữ, bảo tồn, quảng bá giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống vùng Đất Tổ qua hàng trăm tác phẩm văn học nghệ thuật ở các thể loại  văn, thơ, nghiên cứu, âm nhạc, sân khấu. Văn nghệ sỹ Phú Thọ đã say mê sáng tạo những tác phẩm chất lượng, khai thác trầm tích văn hóa lâu đời, với kho truyền thuyết, truyện kể dân gian với một vùng huyền thoại phong phú, đa dạng, hát Xoan được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới cần được bảo vệ khẩn cấp…

Đội ngũ văn nghệ sỹ Phú Thọ ngày thêm đông đảo, gồm nhiều thế hệ nối tiếp nhau đã làm nên một diện mạo văn học nghệ thuật đậm đà bản sắc vùng đất cố đô của các Vua Hùng. Họ là những người tiên phong trong việc gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống như: Sao Mai, Nguyễn Bùi Vợi, Nguyễn Hữu Nhàn, Ngô Ngọc Bội, Nguyễn Khắc Xương, Nguyễn Đình Ảnh, Kim Dũng, Nguyễn Hưng Hải, Nguyễn Lê, Khánh Hoài, Đỗ Xuân Thu, Hoàng Hà, Đào Đăng Hoàn, Phạm Khương, Cao Khắc Thùy, Trịnh Hùng Khanh, Hà Hoàn, Vương Chùy, Hoàng Hữu, Bút Tre, Phan Đinh, Vân Trang, Nguyễn Đệ, Vương Chùy, Nguyễn Thọ, Hoàng Hữu, Ngô Quang Nam, Hoàng Gia Vinh, Đỗ Ngọc Dũng, Nguyễn Kính, Trần Thành, Trịnh Hoài Đức… Văn học nghệ thuật Phú Thọ đã góp phần lưu giữ, bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc, quảng bá, giới thiệu với bạn bè trong và ngoài nước về miền đất cổ lâu đời hàng nghìn năm văn hiến, giáo dục truyền thống với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở lớp lớp thế hệ nhớ về lịch sử, thêm yêu mến dân tộc mình hơn nữa và cảm nhận được sự giàu có của văn hóa Đất Tổ. Đó là việc tổ chức các Trại sáng tác Điêu khắc Quốc tế với sự tham gia của các nghệ sỹ thế giới nhằm học tập, giao lưu, hợp  tác với các nước trên thế giới. Đề tài chủ đạo là sáng tác về thời đại  Hùng Vương bao truyền thuyết, di chỉ khảo cổ, phong tục tập quán và lễ hội… Những sáng tác về Đất Tổ ngày một nhiều hơn: Tiểu thuyết Sông rừng, Tiếng gọi nơi rừng xa, Làng cao, Tìm đất của Nhà văn Sao Mai, Làng Cói Hạ, Phố làng, Dốc nắng của Nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn, Lá non, Ao làng, Nợ đời của Nhà văn Ngô Ngọc Bội, Sông Lô thì thầm của tác giả Đỗ Xuân Thu, Hậu duệ Lang Liêu của tác giả Trần Như Đắc, Mùa xuân trung du, Lò gạch cũ, Con tôi à? của Nhà viết kịch Trịnh Hoài Đức; Hoa cỏ miền đồi, Chào đất nước của nhà thơ Nguyễn Đình Ảnh, Qua Thậm Thình của Nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi, Mùa lúa mùa trăng, Lòng tay hình châu thổ, Trăng trên phố của nhà thơ Kim Dũng, Chuyện cổ Mường Phong Châu của tác giả Hoàng Quý, Mảnh hồn chim Lạc, Làng Hùng của nhà thơ Nguyễn Hưng Hải, Đất Thiêng, Những quả trứng tiên của tác giả Ngô Kim Đỉnh, Hạt cỏ trung du của tác giả Cao Văn Định, Dấu chân huyền thoại của tác giả Nguyễn Quang Thuyên; Truyền thuyết Hùng Vương, Thơ ca dân gian Phú Thọ, Hát Xoan Phú Thọ của Nhà nghiên cứu dân gian Nguyễn Khắc Xương, Phú Thọ miền đất cội nguồn, Làng cười Văn Lang của Nhà nghiên cứu Dương Huy Thiện, Khu di tích lịch sử và rừng quốc gia Đền Hùng của Nhà nghiên cứu Phạm Bá Khiêm, Cấu trúc thờ cúng Đền Hùng, Góc nhìn họa tiết trống đồng ẩn chứa triết lý học phương Đông – Phải chăng Lăng Hùng Vương có hoa biểu của tác giả Nguyễn Xuân Đài, Những làng văn hóa, văn nghệ dân gian đặc sắc ở Phú Thọ của tác giả Đoàn Hải Hưng, Kinh đô Văn Lang của TS Nguyễn Anh Tuấn, Đất văn vật của thạc sỹ Triệu Hồng, Phong tục lễ nghi thưởng thức của Nhà nghiên cứu Dương Văn Thâm; Đền Hùng của họa sỹ Vương Chùy, Nguyễn Thọ, Tiên Dung - Chử Đồng Tử, Âm vang trống đồng của họa sỹ Đỗ Ngọc Dũng, Đất nguồn của họa sỹ Hoàng Gia Vinh, Nắng trung du của họa sỹ Nguyễn Lợi; Tiếng hát sông Thao của Nhạc sỹ Cao Khắc Thùy, Ru con bằng câu Xoan Ghẹo của nhạc sỹ Trịnh Hùng Khanh, Tìm về lời ru, Yêu lắm đất quê mình của nhạc sỹ Đào Đăng Hoàn… và hàng nghìn tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu về miền đất Phú Thọ đã được công bố. Những tác phẩm ấy đã khẳng định thêm một lần nữa những dấu tích văn hóa, tín ngưỡng, cuộc sống, phong tục tập quán vô cùng phong phú của Đất Tổ.

Phú Thọ miền đất chung của 21 dân tộc anh em như: Kinh, Mường, Dao, Cao Lan… với những phong tục tập quán như: cấp sắc, lập tĩnh, ngủ thăm, chàm đuống, múa mỡi, chài nèm… tất cả đã được Nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn đưa vào tác phẩm một cách rõ nét. Nhiều tác phẩm của ông xuất bản đã giúp cho các nhà nghiên cứu và tỉnh phục dựng, bảo tồn những nét văn hóa sắp bị mai một ấy. Không một cánh rừng nào, không một dân tộc nào mà ông chưa đến, chưa đi hay chưa tìm hiểu để thấy được cuộc sống, phong tục tập quán, văn hóa... của người dân tộc thiểu số rồi đưa vào tác phẩm. Ông đã xuất bản nhiều đầu sách, hàng trăm bài báo, nghiên cứu về Phú Thọ như: tiểu thuyết “Ràn rạt rừng cười”, “Tết ở bản Dèo” và bộ phim “Gió thổi qua rừng”, “Nghiên cứu văn hóa Việt Mường”…

Không chỉ có vậy, với chức năng là tổ chức Hội - cơ quan nghiên cứu sáng tác văn học nghệ thuật, có Tạp chí văn nghệ Đất Tổ - cơ quan báo chí độc lập, Website văn học nghệ thuật, tập san các Hội VHNT địa phương, Hội Liên hiệp VHNT Phú Thọ đã không ngừng tổ chức nhiều hoạt động văn học nghệ thuật phong phú, tổ chức giới thiệu, tọa đàm, kích thích sự sáng tạo của văn nghệ sỹ sáng tác nên những tác phẩm VHNT chất lượng phản ánh rõ nét sắc thái văn hóa vùng Đất Tổ. Hội đã xuất bản hàng trăm đầu sách VHNT về Phú Thọ, trong đó có Tuyển tập văn xuôi, Tuyển tập nghệ thuật Phú Thọ, Thơ Đền Hùng, Từ Kinh đô Văn Lang đến Thăng Long nghìn năm tuổi, Kịch Phú Thọ… góp phần gìn giữ phát huy sắc thái văn hóa vùng Đất Tổ.

Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi vùng miền đều có bản sắc riêng. Những bản sắc đó như những bông hoa đặc sắc góp phần vào vườn hoa văn hóa dân tộc. Việt Nam đang hội nhập với toàn cầu, được tiếp xúc, giao lưu với nhiều nền văn hóa thế giới, chính vì thế chúng ta ngoài việc tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới thì còn phải bảo tồn, lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Văn học nghệ thuật cần có trách nhiệm đối với điều đó.

            N.T.H.C

Hội thảo “Giữ gìn, phát huy sắc thái văn hóa địa phương trong sáng tác văn học nghệ thuật” tại Ninh Bình

       Trong 03 ngày 23 - 25/11/2011, tại Ninh Bình đã diễn ra hội thảo “Gìn giữ, phát huy sắc thái văn hóa địa phương trong sáng tác văn học nghệ thuật” của nhóm Hợp tác phát triển VHNT 08 tỉnh phía Bắc (VN8) do Hội VHNT Ninh Bình tổ chức. Dự hội thảo có: Họa sỹ, nhà lý luận phê bình mỹ thuật Lê Quốc Bảo, đồng chí Phan Tiến Dũng - UVBTV, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Ninh Nình, đại diện lãnh đạo và văn nghệ sỹ 08 Hội VHNT: Phú Thọ, Hải Dương, Hải Phòng, Sơn La, Thái Bình, Ninh Bình, Yên Bái, Bắc Giang. Đoàn Phú Thọ do họa sỹ Đỗ Ngọc Dũng - Chủ tịch Hội làm trưởng đoàn đã tham dự hội thảo.

 (Xem tiếp)

24 NGHỊ QUYẾT SẼ ĐƯỢC HĐND TỈNH PHÚ THỌ KHÓA XVII THÔNG QUA TẠI KỲ HỌP THỨ BA

Kỳ họp thứ ba HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XVII, nhiệm kỳ 2011 - 2016 là kỳ họp thường lệ cuối năm. Tại kỳ họp này, cùng với các nội dung quan trọng đánh giá kết quả tình hình thực hiện kế hoạch năm 2011 và phát triển kinh tế xã hội, thu chi ngân sách, công tác thi hành án, tiếp dân giải quyết khiếu nại, tố cáo của  công dân, công tác chỉ đạo điều hành của UBND tỉnh và triển khai kế hoạch công tác năm 2012.

 (Xem tiếp)

Công tác lý luận, phê bình phải góp phần định hướng Văn học, Nghệ thuật và công chúng(*)

(Bài phát biểu của đồng chí LÊ HỒNG ANH, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư tại Hội nghị tổng kết hoạt động nhiệm kỳ X (2006 - 2010), ra mắt thành viên Hội đồng lý luận phê bình VHNT Trung ương nhiệm kỳ Đại hội XI ngày 14/9/2011)

       HÔM nay, tôi vui mừng được gặp gỡ nhiều đồng chí lãnh đạo, quản lý văn học, nghệ thuật, nhà nghiên cứu lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật có uy tín, có tên tuổi trên lĩnh vực văn học, nghệ thuật trong cả nước tại Hội nghị quan trọng này. Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng và với tình cảm thân thiết, tôi xin gửi tới các vị đại biểu, các thành viên Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương nhiệm kỳ Đại hội X và nhiệm kỳ Đại hội XI cùng tất cả các đồng chí lời chúc sức khỏe, hạnh phúc. Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp.

Cùng với những thắng lợi vẻ vang trong hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước kiên cường, bất khuất của dân tộc ta, nền văn hóa, văn học, nghệ thuật Việt Nam đã hình thành và không ngừng phát triển. Bằng sức sáng tạo mãnh liệt và độc đáo của nhân dân ta từ thế hệ này đến thế hệ khác đã nối tiếp nhau xây đắp, giữ gìn một nền văn hóa kết tinh bởi trí tuệ, bản lĩnh, tâm hồn và nhân cách Việt Nam, in đậm dấu ấn, bản sắc của cả dân tộc ta. Chính nền văn hóa đó là nền tảng vững chắc để dân tộc ta trường tồn và không ngừng phát triển cho đến hôm nay.

 (Xem tiếp)

THƯ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH GỬI CÁC HỌA SĨ NHÂN DỊP TRIỂN LÃM HỘI HỌA NĂM 1951

(Ngày 10 tháng chạp 1951) 

Gửi anh chị em họa sĩ,

Biết tin có cuộc trưng bày, tiếc vì bận quá, không đi xem được, tôi gửi lời thân ái hỏi thăm anh chị em. Nhân tiện, tôi nói vài ý kiến của tôi đối với nghệ thuật, để anh chị em tham khảo.

Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận.

Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy.

Cũng như các chiến sĩ khác, chiến sĩ nghệ thuật có nhiệm vụ nhất định, tức là: phụng sự kháng chiến, phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, trước hết là công, nông, binh.

Để làm tròn nhiệm vụ, chiến sĩ nghệ thuật cần có lập trường vững, tư tưởng đúng, nói tóm tắt là phải đặt lợi ích của kháng chiến, của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, trước hết.

Về sáng tác, thì cần hiểu thấu, liên hệ và đi sâu vào đời sống của nhân dân. Như thế, mới bày tỏ được tinh thần anh dũng và kiên quyết của quân và dân ta, đồng thời để giúp phát triển và nâng cao cho tinh thần ấy. Kháng chiến tiến bộ mạnh. Quân và dân ta tiến bộ mạnh, tiến bộ mãi, thì anh chị em nghệ thuật cần phải dùng phương pháp phê bình và tự phê bình để tiến bộ mãi.

Chắc có người nghĩ: Cụ Hồ đưa nghệ thuật vào chính trị.

Đúng lắm. Văn hóa, nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị.

Tiền đồ dân tộc ta rất vẻ vang, tiền đồ nghệ thuật ta rất rộng rãi. Chúc anh chị em mạnh khỏe, tiến bộ, thành công.

                                                                     Chào thân ái và quyết thắng

                                                                     HỒ CHÍ MINH

Tiếng sáo

            Truyện ngắn của Cầm Sơn

        Động hơn tôi hai tuổi nhưng học cùng một lớp, cứ mày tao với nhau chứ chẳng bao giờ tôi gọi Động bằng anh.Tôi theo mẹ sơ tán lên vùng núi Thanh Sơn vào học lớp bảy thì gặp Động. Động cao to, mặt hơi rỗ hoa càng tôn thêm vẻ cứng rắn phong trần. Gia đình Động ở Hà Nam lên khai hoang xây dựng quê hương mới. Động và tôi có chút hoa tay viết vẽ đẹp nên được cử  phụ trách làm báo tường cho lớp. Lên học cấp ba tôi và Động vẫn học chung một lớp và vẫn được cử làm báo tường. Có lần tôi và Động bị gọi lên Hội đồng nhà trường và bị chất vấn về việc viết bẩn ra bàn nói xấu thầy giáo. Chúng tôi chẳng hiểu gì cả nhưng vẫn bị nghi án về tội ấy. Hoá ra là thằng Chanh bị thầy giáo Kha phạt vì lỗi không học bài, nhân việc thầy đang có tai tiếng nó đã viết ra bàn bôi nhọ là thầy hủ hoá. Mấy đứa trực nhật hôm sau thấy thế xoá đi nhưng báo cáo lớp trưởng. Trong ban cán sự lớp lại có người báo cáo lên nhà trường nghi là chỉ do hai đứa chúng tôi viết vì hai thằng này hôm trước ngồi làm báo tường hết cả buổi chiều, còn ai vào đấy nữa. Thế là chúng tôi bị thầy chủ nhiệm tỏ ra ác cảm mà lại còn bị đánh giá hạnh kiểm thấp (bấy giờ điểm hạnh kiểm là quan trọng lắm). Chẳng hiểu làm sao Động bắt trúng phóc và thằng Chanh phải nhận là do nó viết. Động nói với tôi:

 (Xem tiếp)

NGUYỄN NGỌC SAN

      Đến Thác Mơ

Náo nức mong chờ đến Thác Mơ,

Một vùng mát lạnh thật nên thơ.

Tầng cao bụi nước tung mờ mịt,

Vách thấp hơi sương tỏa phất phơ.

Tiếng nắng văn phong vương sắc núi,

Lời râm ý tứ quyện đường tơ.  

Bao nhiêu thế thái quên đi hết,

Còn lại nhân tình đọng thác Mơ.

  (Xem tiếp)

Hương Cần - Một vùng đất linh

                                                                NGUYỄN HỮU NHÀN

        Hương Cần, vùng Mường huyện Thanh Sơn, Phú Thọ là đất bản bộ của Vua Hùng. Hương Cần và quanh vùng từng là bức phên dậu của người Lạc Việt che chắn sự xâm lăng của người Âu Việt từ phía tây tràn xuống kinh đô Phong Châu của các Vua Hùng. Do vậy mà vùng này được dân gian truyền miệng nhiều truyền thuyết anh hùng và truyền thuyết phong thổ liên quan đến lịch sử cổ đại của dân tộc ta.

Xa xưa có lẽ duy nhất cả nước chỉ có ở vùng Mường này người ta mới thờ Vua Hùng ở trong nhà riêng.

Người Mường không giỗ chạp, thờ tổ họ như người Kinh. Chỉ có anh em con cháu đóng góp cúng giỗ các cụ bốn đời trở xuống. Các cụ năm đời được người ta đem chôn thần chủ, gọi là ngũ đại mai thần chủ. Các cụ từ đời thứ năm về trước được tôn và khấn chung vào hàng cao tằng tổ. Ở các nhà thờ cái (nhà tộc trưởng, chi trưởng) lập thêm bàn thờ dòng dõi sát mái lá gần ngọn cột chồ. Bên dưới là bàn thờ gia tiên. Bàn thờ dòng dõi làm bằng mảnh ván hoặc đan phên tre, phên nứa, trên đó để bát nước cúng và cuộn dòng dõi bằng nan nứa cuộn tròn lồng vào nhau thành xúc xích tượng trưng cho sự nối dài dòng dõi. Hăm nhăm tết hàng năm thay bát nước, thắp que hương để cúng dòng dõi tổ tiên; mở đầu là kính cáo các đức Vua Hùng đến hàng cao tằng tổ mời các ngài về ăn tết và phù hộ cho gia đình nhiều phúc lộc. Nghi lễ này cho biết người Mường Đất Tổ coi Vua Hùng không chỉ là Tổ nước mà chính là tổ tiên dòng dõi nhà mình.

 (Xem tiếp)

Bất hòa

                       Truyện ngắn của Nguyễn Hựu

            Đồng Cao vừa cao vừa xa trạm bơm nhưng mương dài lại hơi ngửa phải bịt tất cả các trổ phía dưới lại nước mới lên đến nơi. Lấy được nước đêm đã khuya đều thấm mệt và buồn ngủ, mấy bà bước thấp bước cao rệu rã kéo nhau về nhà. Đến khu nghĩa trang nghe văng vẳng có tiếng khóc, mấy người đứng tụm lại nghe ngóng, tóc gáy dựng ngược. Tiếng khóc lúc thoảng đến lúc im bặt. Bà lớn tuổi nhất trong đám lên tiếng: “Dẫu có là ma kêu, quỷ khóc thì cũng cứ phải về, đứng đây đến sáng được à?”. Bà nói rồi rảo bước, mọi người túm tụm vào nhau bước theo. Đến đoạn mương gần làng, bà ta dừng lại: “Cái gì lù lù trước mặt, các bà tinh mắt thử nhìn xem”.  Mọi người căng mắt, dưới bóng đêm mờ mờ của mấy ngôi sao bạc phếch nhỏ tí, xa tít chiếu xuống: “Hình như là người, đầu tóc rũ rượi...” bà ta dấn lên: “Thì cứ đến xem nó là cái gì, ngần này người mà sợ à”. Cách dăm bước bà ấy lớn tiếng hét: “Ai! Người hay ma mà đêm hôm ra đây?”. Cái đống lù lù bật dậy: “Em, em là nhà Gộc đây!”- “Phải gió! Gộc  Chệch gì mà làm người ta tưởng ma, toan cho mấy tông cuốc!” - “Em đi tìm thằng Ghệch?” - “Nó đi đâu mà phải tìm?” Bà Gộc bật khóc. Đúng tiếng khóc mọi người nghe được lúc nãy. Rồi bà nói trong nước mắt: “Thằng Ghệch nhà em bảo bố nó: mấy đám ruộng chân ba vụ năm nay không cấy mùa sớm, mà để lúa tái sinh. Tuy năng suất không bằng lúa cấy, nhưng đỡ công cày bừa, tiền giống lúa, thuốc trừ sâu... Tính ra lại hơn cấy, mà quan trọng hơn không bị chậm vụ đông. Chưa nói hết câu bố nó đã quát: “Mày biết gì! Từ thượng cổ đến giờ lúa tái sinh chỉ để ở chân ruộng một vụ. Giờ là “một lúa một cá”, nước đủ, bùn sục mới trổ được và cho mỗi sào trên dưới tạ lúa. Chứ đồng màu, đất cát pha, cấy một vụ cũng là quá, giờ để lúa tái sinh có trổ thì bông cũng chỉ như bông chằm may, tốt sao được. Nhà mình tìm giống ngắn ngày cấy, vẫn kịp vụ đông con ạ!” Ghệch không nghe. Bố nó phải vác cày ra cày. Nó còn ngăn lại. Bố con chẳng ai chịu ai. Thế là ông ấy chia ba các thửa ruộng: “Tao với mẹ mày sẽ cấy, còn ruộng của mày muốn làm gì thì cứ việc. Thất bại đừng hòng ăn với tao!” Việc ấy đã làm em nẫu ruột. Thế mà chiều nay nó từ đồng về đã sừng sộ: “Cày bừa thế nào mà bố để trâu ăn hết ruộng của con? Ông ấy há hốc mồm: “Thằng này láo! Ai bảo tao cho trâu phá ruộng của mày? Đồ vu cáo!” Thế là bố con cãi nhau. Điên tiết, ông ấy đuổi nó ra khỏi nhà, chưa một hột cơm vào bụng. Nó mà phẫn chí, làm điều gì dại dột, em cũng chẳng muốn sống nữa. Nhà có một bố một con mà bất hoà! Em khổ lắm! Ới Ghệch ơi là Ghệch! Con ơi là con!” Một bà nói: “Lúc tối qua đồng Trung, thấy có ai như thằng Ghệch đang lấy nước vào ruộng” - “Thế à? Thế thì phúc cho nhà em. Chắc là nó sợ bố, sợ lúa tái sinh xấu nên ra chăm ruộng lúa. Em cũng lo, năng suất thấp không biết chuyện gì sẽ xảy ra giữa hai bố con nó nữa..!”

 (Xem tiếp)

ĐẮC PHƯỢNG

          Thu cảm

Khói bay theo sợi gió thu

Màu rơm khô - khúc tình ru trên đồng

Lật lên vài cánh cúc cong

Bỏ quên ký ức - héo cùng thời gian

Nắng vàng vàng xuống miên man

Chạm tay - hình cũ vỡ ngàn - mùa đi

Dế ngoài đê vẳng thù thì

Ta cười thật nhẹ - chắc gì riêng ta

Vườn đêm - trăng trải nõn nà

Lá rơi rồi - vỡ òa ra… ánh vàng

  (Xem tiếp)

Trung tâm mặt trời

                                      Truyện ngắn của Bùi Thuần Mỹ

         Ít bữa nay, sáng, chiều nào người đàn ông ấy cũng xuất hiện cạnh trụ sở phường. Dáng cao, gầy vẻ khắc khổ, nhưng vì ông ta vận bộ com lê đen, thắt cà vạt vàng nên nom vừa nghiêm chỉnh, vừa ngộ nghĩnh. Ông kiên nhẫn nhặt từng chiếc lá rơi, từng mẩu thuốc lá, giấy vụn trên vỉa hè, lòng đường, cho vào thùng rác. Thoạt đầu ai cũng thấy lạ, nhưng lâu dần thành quen. Nên việc nhặt rác của ông cũng trở nên bình thường, hệt như việc xả rác ra đường của mọi người vậy. Có lẽ mọi việc mới, cũ, trên đời này hầu như đều theo quy luật lâu mãi thành quen ấy cả chăng?

Khu phố không ai biết ông là ai, làm việc gì, từ đâu đến, cuộc sống riêng tư thế nào. Chỉ biết nét mặt, vẻ người ông ta toát lên một vẻ thật thà, ngu ngơ khiến người ta tin ông không phải là dân trộm cắp, phá phách, hoặc làm hại người khác. Mặt khác mọi người hầu như ai cũng đều bận bịu, hối hả với công việc của mình. Không nói gì những người trẻ, ngay cả các cụ hưu trí ngỡ là nhàn rỗi, nhưng xem kỹ ra thì lịch sinh hoạt của các cụ cũng kín mít cả sáng, trưa, chiều, tối... Vậy nên, với người đàn ông vận com lê đen có trách nhiệm công dân rất lớn mới xuất hiện kia: Ông A nghĩ ông B biết, ông B lại nghĩ là ông C biết... nên cuối cùng chả ai biết rõ về ông ta cả.

 (Xem tiếp)

Sao đổi ngôi

                                         Truyện ngắn của Đào Mai

        Chiếc bút bi đỏ lướt đi lướt lại những cái tên quen thuộc trên bản danh sách đệ trình của phòng giáo dục, trong vẻ mặt trầm ngâm của Phó Chủ tịch Thắng. Bỗng anh dừng lại hạ một chấm hỏi rồi nhăn trán, bóp thái dương…

Trưởng phòng giáo dục Hối và chánh thư ký công đoàn giáo dục Thỉnh ngồi đối diện ở cái bàn mêca kê dọc chính giữa trước bàn làm việc  đầy công văn giấy tờ của Phó chủ tịch huyện vẫn ngồi nhấp nước chờ đợi sự phán quyết của vị đại diện Uy ban trong vẻ hồi hộp…

Như để xua đi không khí tĩnh lặng, Thắng đứng dậy thân mật rót chầu nước mới mời khách, nhỏ nhẹ:

- Theo ý tôi, cô Hiến phó phòng chưa nên đưa vào danh sách chiến sỹ thi đua cấp tỉnh lần này. Như thế sẽ có lợi hơn cho cả riêng, chung !

 (Xem tiếp)

LÊ KIM

Tài năng chở đạo

(Tặng các bạn dự Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII)

Những cây bút đến từ miền tài năng

Sớm thu nay hội nghộ

Trên quê hương Đất Tổ

Các Vua Hùng dựng nước buổi bình minh.

Các thế hệ văn nhân kính cẩn nghiêng mình

Trước vong linh Tiên Tổ

Bánh chưng vuông

Bánh dày tròn

Thuở sơ khai trời đất

Hoàng tử Lang Liêu kế nghiệp các Vua Hùng

Khói hương thơm ngát cửu trùng

Xin các Vua Hùng về chứng dám

Cháu con: “Uống nước nhớ nguồn”...

Những cây bút trẻ tài năng

Từ Mũi Cà Mau đến địa đầu Lũng Cú

Thời hiện đại - xách tay máy tính

Di động điện đàm, hò hẹn nhắn tin

Máy quay phim thu vào ống kính

Lăng tẩm, đền đài, sông núi thiêng liêng

Thu cả hình em soi vào giếng Ngọc

Nàng - thơ - công - chúa đứng mỉm cười

Những nhà văn qua chinh chiến một thời

Bên mái tóc xanh hương chàm, hương bưởi

Những ngọn gió Tây Nguyên chợt tới

Hoa quỳ vàng dấu ấn trong tôi.

Cứ dùng dằng giây phút chia phôi

Bạn về gieo ươm trên cánh đồng bút lực

Có ngọn lửa thiêng Đền Hùng tiếp sức

Có lán Nà Lừa tỏa rạng mỗi trang văn

Có mạch suối nguồn chiến khu Việt Bắc

Cây đa Tân Trào xao xuyến hồn thơ...

Đất cội nguồn ấy là điểm tựa

Truyền thống văn chương yêu nước thương nòi

Tất cả Nhân Dân làm nên lịch sử

Thuyền ta xin chở Đạo làm Người.

                                      8-9-2011

Trở về cội nguồn Đất Tổ

                                          Ghi chép của Trần Nhã My

         Là đại biểu duy nhất của tỉnh Tây Ninh tham gia hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII được tổ chức tận ngoài Bắc, tôi vô cùng hào hứng, nao nức mong chờ từng ngày. Còn tới hơn một tuần nữa mới đến ngày hội nghị mà tôi cứ lo chuẩn bị mọi thứ, ngày nào cũng chuẩn bị chuẩn bị như ngày mai là tới đến nơi rồi. Xem trên mạng thì thấy có tới bốn bạn ở Gia Lai học chung lớp viết văn Nguyễn Du khóa V tổ chức tại Pleiku cũng tham dự hội nghị này. Tôi mong gặp lại họ lắm. Trong cái giấy mời màu hồng thật xinh xắn kia kèm theo chương trình hội nghị, tôi còn thấy sẽ qua Phú Thọ, nghĩa là có thể sẽ gặp thêm bốn bạn học của Đất Tổ cùng ở Gia Lai nữa. Cái cảm giác nôn nao gặp lại bạn bè hầu như lấn át cả mơ ước được thăm Đền Hùng của tôi khi đọc những áng văn lúc còn ngồi trên ghế nhà trường.

 (Xem tiếp)